Новата студија на Brembo, насловена „Safety in Motion: Driving Trust in Modern Mobility“, која беше спроведена во април и мај 2026 година, открива загрижувачки јаз во перцепцијата за безбедноста на патиштата. Додека дури 90 отсто од учесниците во сообраќајот се чувствуваат безбедно, истото мислење го делат само 45 отсто од експертите во областа на мобилноста.
Истражувањето опфати 6.157 испитаници, од кои 5.135 се обични учесници во сообраќајот, а 1.022 се експерти од политиката, инфраструктурата, производството на возила и техниката. Овие испитаници доаѓаат од десет земји: Бразил, Кина, Франција, Германија, Индија, Италија, Јапонија, Јужна Кореја, Велика Британија и САД, кои заедно произведуваат околу 75 отсто од светското производство на возила. Најголем јаз е забележан во Бразил, Кина и Индија, каде 94 отсто од возачите се чувствуваат сигурно, додека само 18 отсто од стручњаците го делат тој став, иако во овие земји стапката на смртност во сообраќајот е двојно повисока од просекот.
Зошто постои разлика во перцепцијата?
Според раководителот на студијата, Пратима Синг од Economist Enterprise, довербата на возачите е повеќе поврзана со брзата и видлива модернизација, како што се новата инфраструктура и посовремените возила, отколку со реалните статистички податоци за несреќите. Експертите предупредуваат дека прекумерната доверба во системите може да доведе до намалено внимание, што е сериозен проблем со оглед на тоа што годишно во светот во сообраќајни несреќи ги губат животите околу 1,2 милиони луѓе. Жан Тод, специјален пратеник на генералниот секретар на ОН за безбедност во сообраќајот, го оценува ова како сериозен проблем. Тој истакнува дека иако довербата е основен предуслов за мобилност, прекумерната доверба води кон непотребни ризици. Тој дополнува дека довербата на патот не се подразбира сама по себе, туку мора да се заслужи, и дека само конкретните активности спасуваат животи.
Фактори на доверба и ризици од модерните системи
Студијата покажува дека луѓето со пониски примања речиси двојно почесто изразуваат мала или мешана доверба во својата секојдневна безбедност во споредба со оние со средни или високи примања. Постојат разлики и меѓу генерациите: милениумците се најсигурни (94 отсто), додека генерацијата Z и бејби-бумерите се повнимателни, со 12, односно 16 отсто кои изразуваат мала или мешана доверба. Што се однесува до технологијата, само 3 отсто од експертите ги сметаат механичките дефекти за главна причина за несреќите. Наместо тоа, 30 отсто од нив посочуваат на погрешната употреба или неразбирањето на системите за асистенција, додека 24 отсто сметаат дека функциите во возилата кои го одвлекуваат вниманието претставуваат сериозен ризик. Дополнително, 65 отсто од стручњаците критикуваат дека маркетингот на овие системи често ги преувеличува нивните способности, создавајќи лажно чувство дека возачот може да биде помалку внимателен.
Регулативите и довербата
Поради овие ризици, се воведуваат построги правила: во Кина се разгледува построг надзор по несреќа со возило на Xiaomi, во Шведска се советува ограничување на софтверот за самостојно возење на Tesla, а ОН донесоа нови правила за автоматизирани системи. Студијата ги класифицира земјите во четири обрасци: „оптимисти“ (Бразил, Кина, Индија), „чувари“ (Јапонија, Јужна Кореја), „прагматичари“ (Франција, Германија, Италија) и „посредници“ (Велика Британија, САД). И покрај високото чувство на сигурност, 88 отсто од испитаниците се залагаат за построги правила, како што се пониски ограничувања на брзината и почести контроли, при што многумина се подготвени да платат повеќе за побезбедни сообраќајни системи. Матео Тирабоски, претседателот на Brembo, истакнува дека овој јаз може да се надмине само со заеднички напори:
Индустријата мора да продолжи одговорно да ги поттикнува иновациите, а политиката да создаде ефикасни регулаторни рамки. Заедно мора да им помогнат на луѓето да ги разберат можностите, но и ограничувањата на новите технологии.Матео Тирабоски, претседател на Brembo
За мотоциклистите, оваа студија носи важна порака: доброто чувство зад управувачот не е замена за реалната безбедност. Претераната доверба во сопствените способности или во технологијата на моторот честопати значи потценување на ризиците кои секогаш постојат на патот.
Коментари